İnseminasyon(Aşılama)

antalya kadın doğum uzmanı


AŞILAMA


Aşılama aslında spermle yumurtanın daha kolay ve hızlı karşılaşmasını sağlamak üzere fizyolojiyi desteklemek amacıyla yapılan bir işlemdir



Muayenehane ortamında rahatlıkla yapılabilen ve ekonomik bir işlem olan aşılama tedavisi ağrısızdır. 


Kadına ağızdan ya da enjeksiyon yoluyla verilen ilaçlarla her ay kendiliğinden oluşan yumurtanın sayısı artırılır, erkeğin spermleri de özel bazı yöntemlerle yıkanıp hazırlanır. Böylelikle spermlerin hareketli ve en iyi yapıya sahip olanları olanları küçük bir hacimde yoğunlaştırılmış olur. Verilecek çatlama iğneleri ile yumurtaların çatlama zamanı da ayarlanarak hazırlanmış olan spermler rahim içerisine özel bir plastik kanul vasıtasıyla bırakılır. Böylece spermlerin gidecekleri yol da kısaltılarak yumurta ya da yumurtalara kolayca ulaşmaları sağlanır.



İyice bilinmelidir ki her çocuğu olmayan kişiye aşılama yapılamaz




Aşılama Hangi Durumlarda Uygulanır?



 

Aşılama pek çok infertilite durumlarında uygulaması kolay, pratik, nispeten ekonomik ve risksiz bir işlem olduğu için pek çok durumda ilk tercih edilen yöntemdir.



Sıklıkla:



1.Düşük sperm sayı veya hareketlilik oranı (Erkek faktörü)



2. Endometriosis.



3. Açıklanamayan İnfertilite



4. Rahim Ağzına ait problemler.



5. Sperme karşı antikor varlığı (İmmünolojik İnfertilite).



6. Kadında yumurtlamanın olmaması veya yetersiz olması ( Ovulatuar Faktör ).



7. Cinsel işlev bozuklukları




Aşılama tüm bu durumlarda tercih edilen bir yöntemdir. Boşalma sorunu olan erkeklerde de aşılama zaman zaman başvurulan bir yöntemdir. Boşalma problemlerine şeker hastalığı, multiple sclerosis, travma, retrograd ejakülasyon dediğimiz idrar torbasına spermlerin boşaldığı hastalık, mesane boynu operasyonları, kullanılan bazı ilaçlar sebep olabilir.



 

Aşılama basit bir uygulamadır ve sadece bir kaç dakika sürer. Ancak her ne kadar basit bir işlem gibi görülse de mutlaka bu konuda tecrübeli bir jinekolog tarafından yapılmalıdır.



 

Kadın muayene masasına uzandıktan sonra doktor, vajinaya spekülümü yerleştirir, özel olarak hazırlanmış olan spermi bir katater aracılığıyla direkt olarak rahmin içine enjekte eder. Böylece spermlerin döllenmenin oluştuğu tüplere daha kolay ulaşması sağlanır. 


Kadında düzensiz ovülasyon(yumurtlama) görülüyorsa, doktor ovülasyonu uyaran ilaçlar verebilir. Eğer açıklanamayan türde bir problem varsa yine aşılamadan gelecek faydayı arttırmak amacıyla kadının normalde bir tane gelişecek yumurtası verilecek ilaçlarla (hap veya iğne) 2 veya 3'e çıkarılabilir. Daha fazla yumurta gelişmesi halinde ise aşılama yapılması uygun olmaz. Çünkü çoğul gebelik olasılığı artacaktır. 



Döllenme olasılığını yükseltmek için IUI (aşılama), bu ilaçların kullanımıyla beraber uygulanırsa kısırlık sebebi bulunmamış çiftlerde gebelik oranlarının yükseldiği görülmektedir.



Aşılama için erkekten
alınan semen, laboratuarda yıkama işlemlerine tabi tutularak sperm dışındaki tüm salgılardan arındırılır. Böylece şiddetli rahim kasılmalarına sebep olabilen maddeler ve rahimde enfeksiyona sebep olabilecek bakterilerden de temizlenmiş olur. Ayrıca hareketli olanları daha küçük bir hacimde toplanarak hareket oranları da arttırılmış olur. 


Sperm yıkama uygulaması spermin yumurtayı dölleme kabiliyetini arttırır. Yıkanmış olan spermler, çok az bir miktarda (0,5 cc) kültür sıvısı içine konularak hem sayı hem de hareketliliği artırılmış olarak aşılamaya hazır hale gelmiş olur.



E
rkeğin spermlerinin sayı ve hareketi çok düşük ise aşılamadan beklenecek fayda çok azdır..! Bu sayı ve hareket konusunda tam bir fikir birliği olmasa da genellikle kabul gören görüş erkeğin spermlerine yıkama işlemi uygulandıktan sonra ileri doğru hareketli sperm oranının en az ml'de 1 milyonun üstünde olması gerektiğidir. 


Diğer önemli bir konu da spermlerin şekil bozukluklarıdır. Aşılama öncesinde sperm şekilleri de boyanmış örneklerde bu konuda tecrübeli kişilerce detaylı olarak değerlendirilmeli ve normal görünümlü sperm sayısının en az% 4-5 olması gerekmektedir. Normal şekilli olmayan spermlerin sayı ve hareketleri iyi olsa bile yumurtanın kabuğunu delip içersine girmelerinde problem olabilir


Aşılama
 işleminin başarısı her bir deneme için% 15-20 'ler civarındadır. Üç kez arka arkaya yapılan aşılamalarda başarı oranının% 30 lara çıktığını bildiren yayınlar da vardır.Bu oranın daha fazla olmadığı aşılamaya başlayan her çift tarafından bilinmeli ve gebelik oluşmadığında hayal kırıklığı yaşanmamalıdır. 


Deneme sayısı uygulama nedenine, çiftin ihtiyaçlarına ve ekonomik durumuna göre ayarlanır. Aşılama işleminin yapılabilmesi için en az bir kanalın(tüpün) açık olması şarttır. Dolayısıyla aşılama işleminden önce rahim filmi çekilmesi de gereklidir. 


Günümüzde kabul edilen görüş 2 en fazla 3 kez aşılama yapılmasıdır
.
 


Aşılamadan fayda göreceği düşünülmeyen ya da 2-3 kez aşılama yapılmasına rağmen gebelik oluşmayan kişilerde mutlaka tüp bebek tedavisine geçilmelidir.



Aşılama sırasında
 ortaya çıkabilecek sorunlar nelerdir?



Kontrol edilmesine rağmen 3'den fazla yumurta gelişimi gerçekleşir ise o zaman ya tedavi iptal edilerek o ay ilişki yasaklanmalı, ya da tedavi tüp bebek tedavisine döndürülmelidir. Aksi taktirde çoğul gebelik oluşumu söz konusu olabilir. Son bir seçenek de fazla yumurtaların aspirasyonu (yok edilmesi) yoluyla kalan yumurtalar için aşılama yapılması olabilir. Tüm bu seçenekler normalde son derece az başvurulan nadir durumlardır.



Bir diğer istenmeye durum da aşırı uyarılma sendromu (OHSS) dediğimiz yumurtalıkların fazla büyümesi, hormon düzeylerinin çok artması ve karında sıvı toplanması ile giden "Aşırı Uyarılma Tablosu"dur. Bu durumda çok nadiren hastaneye yatırılma ve özel bir tedavi gerekebilir.



Aşılama sonrasında gelişme olasılığı çok az olan bir diğer sorun ise enfeksiyondur. Aşılama yapılırken vajinanın ve rahim ağzının temizliğine yeterince dikkat edilmez ise ve mikrobik bir ortamda aşılama yapılırsa böyle bir problemle nadiren karşılaşılabilir. Dolayısıyla bu konuda da hekimin dikkatli davranması ve hijyenik kurallara kesinlikle uyması gerekir.