İnfertilite Tanısı Nasıl Konulur?

antalya kadın doğum uzmanı

İNFERTİLİTE ( Kısırlık )

 


Bir çift, hiçbir doğum kontrol yöntemi kullanmadan yeterli sıklıkta (haftada 2-4 kez) cinsel ilişkiye giriyor ve 1 yıllık süre içinde gebelik oluşmuyorsa bu durum infertilite ( kısırlık ) olarak adlandırılır. Tüm çiftlerin yaklaşık yüzde 15'i bu grupta yer alır. Kadına, erkeğe, ya da her ikisine ait sebepler bu sağlık problemine yol açabilirler.

 


Kadına ve erkeğe bağlı sebepler eşit olup her biri yaklaşık % 40 civarındadır. Her iki tarafta sorun saptanan bir grup da vardır. Bir grup çiftte ise yapılan incelemelere rağmen herhangi bir neden saptanamaz. İnfertil ( kısır) çiftlerin % 15'i bu grupta yer alır ve 'sebebi açıklanamayan infertilite'den bahsedilir.

 

Yukarıda bahsettiğimiz bir yıllık süre geçmesine rağmen gebelik oluşmazsa, çift bir infertilite ( kısırlık ) uzmanına başvurmalıdır. Fakat kadın yaşı 35'in üzerindeyse 6 ay, 40'ın üzerindeyse 3 aylık sürecin ardından doktora başvurulması uygundur. İlk muayenede çiftin kapsamlı tıbbi sorgulaması yapılır, kadın genital organları ultrason ile değerlendirilir, gerekli olan tetkikler (örneğin hormon testleri,sperm analizi) istenir.

İlk değerlendirmenin ardından, hangi tedavi yönteminin uygulanacağı, nasıl bir hazırlık yapılacağı kararlaştırılır ve tedavi sürecine geçilir.

 

KADIN KAYNAKLI İNFERTİLİTENİN İNCELENMESİ:

Yumurtalıklardan Kaynaklanan Problemler


Normal koşullarda yumurtalıklardaki olgunlaşmamış yumurtalardan bir tanesi her ay gelişip büyüyerek çatlar ve yumurtlama (ovulasyon) meydana gelir.Anovulasyon yumurtlamanın olmamasıdır. Adet düzensizlikleri ve infertilitenin en önemli nedeni anovulasyondur. Adet görüldüğü halde ovulasyon olmayabilir.Düzensiz (anormal) yumurtlamada yumurtlama günü sürekli değişmektedir. İnfertilitenin %5-25'ini oluşturur.
Bir kadında ovulasyonun olup olmadığı aşağıdaki estlerle belirlenebilir:


Ultrason ile ovulasyon takibi


Serumda progesteron hormon düzeyinin incelenmesi (adetin 19, 21 ve 23. günlerinde)


Bazal vücut ısısının incelenmesi


Adet öncesi dönemde rahim içinden biyopsi ile örnek alınması ve patolojik inceleme

Yumurtlama olmadığı saptanırsa ilaç tedavisi uygulanır. Ovulasyon ilaçları alan kadınların %80'inden çoğunda düzenli yumurtlama sağlanmaktadır. Tedavi edilecek başka bir sorun yoksa vakaların yarısından çoğunda, ilk 6 ay içinde gebelik elde edilebilir.

Fallop Tüplerine Ait Problemler



İnfertilite nedenlerinin %35'ini tüplere ait bozukluklar oluşturmaktadır.
Tüplerin tıkalı olması, içinde yapışıklıkların varlığı, geçirilmiş tüberkülozun tüplerde yaptığı hasar, tüplerin şiş, kıvrımlı ve kistik yapıda oluşu tüplerin görevini yapamamasına neden olur. HSG çekilirken verilen radyoopak maddenin oluşturduğu basınç ile bazen tüplerde var olabilen mukus tıkaçları açılabilir. Bu nedenle HSG sonrası kendiliğinden gebelikler oluşabileceği konusunda uyarıda bulunmak gereklidir. HSG aracılığı ile saptanan anomalilerin kesinleşmesi veya tedavisi için histeroskopi yapılabilir.


Rahim Kaynaklı Problemler



Rahim içi zarı (endometrium), embriyonun ilk yerleştiği ve ilk besin maddelerini aldığı katmanlardır. Bu zarın yeterli kalınlığa ulaşamaması, polip dediğimiz hücre çıkıntıları, myomlar, rahim içi yapışıklıkları embriyonun tutunup yerleşmesine engel oluşturmaktadır. Rahimde yapışıklık, rahim boşluğunun durumu ve myom olup olmadığı incelenmelidir. Histeroskopi bu konuda en etkili tanı ve tedavi yöntemlerinden biridir.

Serviks Problemleri


Spermleri öldüren ya da hareketsiz hale getiren salgılar (antikorlar) servikal mukusta, sperm yüzeyinde, seminal sıvıda veya her üçünde birden bulunabilir. Kadından elde edilen servikal mukus, erkekten elde edilen sperm ve çiftin her ikisinden alınan kan örnekleri bu antikorları saptamak amacıyla incelenir. En basit tedavi yöntemi özel hazırlanma teknikleri ile elde edilen, hızlı hareketli spermlerin rahim içine enjekte edildiği inseminasyon (aşılama) işlemidir. Üç veya daha fazla inseminasyon ile gebelik oluşmaz ise ıVF veya mikroenjeksiyon gibi daha ileri tedavi yöntemlerine geçilebilir.

Karın Zarını ilgilendiren Sorunlar



Karın içinde yaygın yapışıklıkların varlığı, yumurtanın tüpler tarafından alınmasını engelleyerek infertilite nedeni olabilir. Tanı için laparoskopi kullanılır. Laparoskopi, iç organların görülebilmesine ve mümkünse tedavisine olanak sağlayan cerrahi bir işlemdir. Laparoskopi ile tanımlanan endometriozis, kadınların %35'inde tek başına infetilite nedenidir.

İzah Edilemeyen İnfertilite ve Ender Görülen Faktörler


Bilinen tüm araştırmalara rağmen kısırlığı oluşturan neden ortaya çıkarılamamış ise, izah edilememiş infertiliteden bahsedilir. Açıklanamayan infertilite tedavisinde, aşılama ve ovulasyon indüksiyonu uygulanmaktadır ancak şansı düşüktür.


Yaş Faktörü


İlk adetin görülmesinden hemen sonraki yıllarda gebelik şansı yüksek değildir. Normal koşullarda korunmayan bir çift için evliliğin birinci yılında gebe kalma şansı % 80, ikinci yılda % 10, üçüncü yılda % 1,2 ve dördüncü yılda ise % 0,6' dır. Kadında 40 yaşından sonra gebelik olasılığı ileri derecede azalır. 40 yaş ve üzeri olgularda adet düzeni çoğunlukla normal olduğu halde gebe kalma oranı %10'un altına düşer. Yumurtaların gelişmesi ve ovulasyon meydana gelse de, oluşan yumurtanın kolayca döllenebilmesi oldukça güçtür. Gebelik oluştuğunda anne yaşının ileri olması nedeni ile bebekte kromozom anomalilerinin ve düşük riskinin arttığı da göz önüne alınmalıdır.


ERKEK KAYNAKLI İNFERTİLİTENİN İNCELENMESİ:


Erkek faktörüne bağlı gebe kalamama durumunda en önemli neden sperm üretimi veya üretilen spermin iletimi ile ilgili sorunlardır.


Oligospermi (sperm sayısının düşük olması) ve azospermi (hiç sperm olmaması) erkekteki doğumsal hastalıklara bağlı görülebileceği gibi, varikosel gibi hastalıklarda, vazektomi (erkekte aile planlaması amacıyla vaz deferens adlı kanalın bağlanması) sonrasında, karın ameliyatlarında (örnek fıtık ameliyatları) vaz deferensin istenmeden kesilmesi sonrasında da ortaya çıkabilir.


Erkeğin aşırı sigara,alkol,uyuşturucu madde ve bazı ilaçları kullanması,çevresel toksinlere maruz kalması sperm sayısı ve motilitesini etkileyebilir.


Erkek infertilitesinde varikosel (testislerin etrafında bulunan damarların genişlemesi) gibi testis ve komşu dokulardan kaynaklanan bozukluklara sık rastlanır.


Gonore (bel soğukluğu) ve diğer enfeksiyonlara bağlı sperm iletim kanalı bozukluklarının oranı %8-10'dur.


Hiperprolaktinemi ve diğer hormon bozuklukları %1 oranında infertilite nedenidir.


Cinsel ilişkiyle ilgili problemler: Erken boşalma), orgazm olamama), impotans (penisin sertleşmemesi) ender rastlanan nedenler arasında yer alır.


Klinefelter sendromu: bu sendrom 47 XXY şeklindeki kromozom bozukluğunu ifade eder.Erkekte normal kromozom yapısı 46 XY'dir.Fazla olan X kromozomu erkekte infertiliteye yol açar.


Bilinmeyen nedenler: erkek infertilitesi için yapılan incelemelerin önemli bir kısmında hiçbir neden bulunamaz